Aandeel zzp’ers in Nederland hoger dan omringende Europese landen.
Stel je voor: je vertelt een Duitse vakgenoot dat je voor jezelf werkt, je eigen opdrachten regelt, je eigen administratie bijhoudt en zelf nadenkt over je pensioen. Hij kijkt je licht verbaasd aan. Niet omdat het hem vreemd lijkt, maar omdat het bij hem de uitzondering is. In Nederland is het bijna gewoon.
Nederland is geen kleine uitzondering
Het verschil is groter dan je denkt. Bijna 12 procent van de Nederlandse beroepsbevolking werkt als zelfstandige zonder personeel. Het Europese gemiddelde ligt op circa 9 procent. Duitsland zit op ongeveer 8 procent. Nederland heeft daarmee een bovengemiddeld hoog aandeel zzp’ers in de EU, al liggen zuidelijke landen als Griekenland en Italië nog aanzienlijk hoger.
Dat is geen toevallige afwijking. Al vanaf het begin van deze eeuw groeit het aandeel zelfstandigen in Nederland sneller dan in de meeste andere Europese landen. Terwijl het EU-gemiddelde recent licht daalde, steeg het Nederlandse percentage opnieuw. Zelfstandig werken is hier geen randverschijnsel. Het is een groot deel van hoe de arbeidsmarkt werkt.
Hoe dat zo is gekomen
Een deel van de verklaring zit in de inrichting van de arbeidsmarkt. Vanaf het begin van deze eeuw is de Nederlandse arbeidsmarkt sterk geflexibiliseerd. Meer flexibele arbeidsrelaties, meer zelfstandigen. Opdrachtgevers en sectoren hebben zelfstandigheid actief ingezet als manier om werk te organiseren.
Dat betekent ook: niet iedereen die zelfstandig werkt, heeft daar bewust voor gekozen. Soms is de markt zo ingericht dat zelfstandigheid de enige reële optie is. Dat is geen verwijt aan iemand, maar het helpt wel om je eigen positie scherper te zien.
Wat je zelf regelt, regelt niemand anders
Als zelfstandige moet je zelf nadenken over wat je regelt: je inkomsten, je verzekeringen, je pensioen, je administratie. Niemand anders doet dat voor je. De afgelopen jaren is het aantal zelfstandigen voor het eerst aan het dalen, maar dat maakt deze verantwoordelijkheid niet kleiner.
Wat je hieruit kunt halen
Zelfstandig werken is niet alleen een individuele keuze. Je positie is deels het gevolg van hoe Nederland de arbeidsmarkt heeft ingericht, van fiscale keuzes en van een lange trend richting flexibilisering. Dat inzicht verandert niets aan je dagelijkse werk, maar het maakt je keuzes bewuster.
Weet je waarom je zelfstandig werkt? En weet je wat je daarvoor zelf moet regelen? Dat zijn de twee vragen die ertoe doen, of je nu net begint of al jaren voor jezelf werkt.
